Is een ontruimingsplan verplicht voor een VvE?

Kort antwoord: een ontruimingsplan is niet voor elke VvE wettelijk verplicht. De verplichting hangt af van één ding — of uw gebouw een wettelijk voorgeschreven brandmeldinstallatie heeft. Maar het ontbreken van een verplichting betekent niet dat een bestuur niets hoeft te regelen.

Wat de wet zegt

Sinds de Omgevingswet is het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) het kader voor brandveiligheid. Artikel 6.20 van het Bbl schrijft voor dat er een ontruimingsplan aanwezig moet zijn wanneer een gebouw beschikt over een wettelijk verplichte brandmeldinstallatie. Is die installatie verplicht, dan is ook een ontruimingsalarminstallatie vereist (Bbl-artikelen 3.119 voor bestaande bouw en 4.213 voor nieuwbouw) — en daarmee het ontruimingsplan.

Of een woongebouw zo'n verplichte brandmeldinstallatie heeft, hangt af van de indeling en de gebruiksfunctie: de aanwezigheid van een gezamenlijke, inpandige vluchtroute, de omvang, de hoogte en of er sprake is van zorg. Veel reguliere VvE-appartementencomplexen hebben géén verplichte brandmeldinstallatie — en dan is er ook geen wettelijk verplicht ontruimingsplan. Zekerheid krijgt u alleen door dit voor úw gebouw te laten toetsen.

Geen verplichting is geen vrijbrief

Ook zonder verplichte brandmeldinstallatie draagt de VvE als eigenaar van de gemeenschappelijke ruimten een zorgplicht: bij brand of een andere calamiteit moeten bewoners veilig kunnen ontruimen en weten wat ze moeten doen. Die verantwoordelijkheid is niet delegeerbaar aan de individuele bewoner — zij ligt bij het bestuur en de beheerder. Bij een incident telt wat aantoonbaar geregeld was.

Praktisch betekent dit dat ook een VvE zonder wettelijke plicht er verstandig aan doet om vluchtroutes, verzamelplaats en instructies vast te leggen en zichtbaar te maken — met ontruimingsplattegronden en noodkaarten die kloppen met het gebouw zoals het er werkelijk bij staat.

De rol van NEN 8112

NEN 8112 is de richtlijn voor het opstellen van een ontruimingsplan. Belangrijk om te weten: deze norm heeft géén wettelijke grondslag. Het Bbl vereist bij een verplichte brandmeldinstallatie een ontruimingsplan, maar schrijft geen specifieke norm voor. NEN 8112 beschrijft wél de systematiek waarmee u een plan zorgvuldig en navolgbaar opstelt. Stedvast stelt ontruimingsplannen op volgens die systematiek — geen certificering, wel een kloppend geheel.

Wat u als bestuur of beheerder kunt doen

• Laat toetsen of uw gebouw een wettelijk verplichte brandmeldinstallatie heeft — dat bepaalt of het ontruimingsplan verplicht is.
• Leg, verplicht of niet, de ontruiming vast: vluchtroutes, verzamelplaats, taken en alarmering.
• Zorg voor actuele ontruimingsplattegronden en noodkaarten op de plekken waar het telt.
• Actualiseer de documentatie na verbouwing of wijziging van het gebouw.

Veelgestelde vragen

Is een ontruimingsplan verplicht voor elke VvE?

Nee. Een ontruimingsplan is volgens artikel 6.20 van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) verplicht wanneer het gebouw een wettelijk voorgeschreven brandmeldinstallatie heeft. Veel reguliere VvE-appartementencomplexen hebben die niet, en dan is er geen wettelijk verplicht ontruimingsplan — al blijft de zorgplicht van de VvE bestaan.

Wanneer heeft een woongebouw een verplichte brandmeldinstallatie?

Dat hangt af van de indeling en gebruiksfunctie: onder meer de aanwezigheid van een gezamenlijke inpandige vluchtroute, de omvang, de hoogte en of er sprake is van zorg. Het is gebouwspecifiek en moet worden getoetst aan het Bbl.

Moet een ontruimingsplan voldoen aan NEN 8112?

Het Bbl schrijft geen norm voor. NEN 8112 is een richtlijn zonder wettelijke grondslag, maar geeft wel de systematiek om een ontruimingsplan zorgvuldig op te stellen. Wij werken volgens die systematiek.

Wie is verantwoordelijk binnen een VvE?

De verantwoordelijkheid voor de gemeenschappelijke ruimten en de veilige ontruiming ligt bij het bestuur en de beheerder, niet bij de individuele bewoner.